რამდენი ხანი სჭირდება საკვებ დანამატებს მოქმედებისთვის?
საკვები დანამატების მიღების დაწყებისას ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კითხვაა: „როდის ვიგრძნობ შედეგს?“
ზოგიერთ შემთხვევაში ცვლილება შეიძლება მალევე გახდეს შესამჩნევი, თუმცა ბევრი ვიტამინისა და მინერალის შემთხვევაში ორგანიზმს დრო სჭირდება, რათა მიღებული ნივთიერება გამოიყენოს და საჭირო დონე აღდგეს.
ამიტომ ყველა დანამატისთვის ერთი კონკრეტული ვადა არ არსებობს. მოქმედების დრო დამოკიდებულია დანამატის ტიპზე, მიღებულ დოზაზე, ორგანიზმის მდგომარეობასა და იმაზე, არსებობს თუ არა კონკრეტული ნივთიერების დეფიციტი.
რატომ განსხვავდება მოქმედების დრო?
საკვები დანამატები ორგანიზმში სხვადასხვა გზით მოქმედებს. მაგალითად, ზოგიერთი ნივთიერება მონაწილეობს ენერგიის წარმოქმნაში, ზოგიერთი — ნერვული სისტემის ან იმუნიტეტის ნორმალურ ფუნქციონირებაში, ზოგი კი ორგანიზმში გარკვეული მარაგის შევსებას ემსახურება.
თუ ადამიანს კონკრეტული ვიტამინის ან მინერალის დეფიციტი აქვს, მისი შევსების შემდეგ ცვლილება ზოგჯერ უფრო შესამჩნევია. ხოლო როდესაც ორგანიზმს უკვე საკმარისი რაოდენობა აქვს, დამატებითი მიღებისგან განსაკუთრებული ეფექტის მოლოდინი ყოველთვის გამართლებული არ არის.
ზოგიერთი დანამატი სწრაფად მოქმედებს
ზოგიერთ შემთხვევაში ეფექტი შედარებით მოკლე პერიოდში შეიძლება გახდეს შესამჩნევი.
მაგალითად, გარკვეული ელექტროლიტების ან საკვები ნივთიერებების მიღებისას ორგანიზმის რეაქცია შეიძლება სწრაფად განვითარდეს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მათი ნაკლებობა არსებობდა.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა დანამატის მოქმედება რამდენიმე დღეში უნდა იგრძნოთ.
ვიტამინებსა და მინერალებს შეიძლება მეტი დრო დასჭირდეს
ვიტამინებისა და მინერალების შემთხვევაში შედეგის შეფასება ხშირად უფრო ხანგრძლივ პერიოდს მოითხოვს.
მაგალითად, თუ ადამიანს აქვს რკინის, B12 ვიტამინის ან D ვიტამინის დეფიციტი, ორგანიზმში მათი დონის აღდგენას გარკვეული დრო სჭირდება. ამ დროს მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ თვითშეგრძნება, არამედ საჭიროების შემთხვევაში ლაბორატორიული მაჩვენებლების კონტროლიც.
ამიტომ დანამატის ეფექტურობის შეფასება ზოგჯერ რამდენიმე კვირის ან თვის შემდეგ ხდება და არა რამდენიმე დღეში.
დანამატის მიზანიც მნიშვნელოვანია
საკვები დანამატის მოქმედების დრო დიდწილად დამოკიდებულია იმაზე, თუ რატომ იღებთ მას.
თუ მიზანია კონკრეტული დეფიციტის შევსება, შედეგი შეიძლება შეფასდეს სისხლის ანალიზებითა და შესაბამისი სიმპტომების ცვლილებით.
თუ დანამატი გამოიყენება საერთო კვების მხარდასაჭერად, მისი ეფექტი შეიძლება პირდაპირ შესამჩნევი არც იყოს. ასეთ შემთხვევაში დანამატის მთავარი დანიშნულება ორგანიზმისთვის საჭირო საკვები ნივთიერებების საკმარისი რაოდენობით მიწოდებაა.
ნუ დაელოდებით სასწაულებრივ შედეგს
საკვები დანამატები არ არის სწრაფი მოქმედების „სასწაული საშუალებები“.
მაგალითად, ვიტამინის ან მინერალის მიღების დაწყებისთანავე ენერგიის მკვეთრი მატება ან ჯანმრთელობის ყველა პრობლემის გაქრობა რეალისტური მოლოდინი არ არის.
დანამატები ყველაზე ეფექტურად უნდა განვიხილოთ როგორც დაბალანსებული კვებისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამატებითი ნაწილი.
საკმარისი ძილი, მრავალფეროვანი კვება, ფიზიკური აქტივობა და სტრესის მართვა ხშირად ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც კონკრეტული დანამატის სწორად მიღება.
რა ფაქტორები მოქმედებს შედეგზე?
დანამატის მოქმედების სისწრაფე შეიძლება დამოკიდებული იყოს:
- ორგანიზმში კონკრეტული ნივთიერების საწყის დონეზე;
- მიღებულ დოზაზე;
- დანამატის ფორმასა და შემადგენლობაზე;
- კვების რეჟიმზე;
- ასაკზე;
- ინდივიდუალურ მეტაბოლიზმზე;
- ჯანმრთელობის ზოგად მდგომარეობაზე;
- სხვა მედიკამენტებისა და დანამატების გამოყენებაზე.
ამიტომ ერთი ადამიანის გამოცდილება არ ნიშნავს, რომ ზუსტად იგივე შედეგი და იგივე დროში სხვა ადამიანსაც ექნება.
როგორ მივხვდეთ, რომ დანამატი ეფექტურია?
ყველა დანამატის ეფექტი სუბიექტურად არ იგრძნობა.
ზოგ შემთხვევაში შედეგი შეიძლება გამოვლინდეს თვითშეგრძნებაში, ზოგ შემთხვევაში კი მხოლოდ ლაბორატორიული ანალიზით დადგინდეს.
თუ დანამატს კონკრეტული დეფიციტის გამო იღებთ, საუკეთესო გზაა ექიმთან შეთანხმებული პერიოდული კონტროლი. ასე უფრო ზუსტად გაიგებთ, შეიცვალა თუ არა ორგანიზმში საჭირო მაჩვენებელი.
როდის უნდა შევცვალოთ მიდგომა?
თუ დანამატს რეკომენდებული დოზით იღებთ და მოსალოდნელი შედეგი არ ჩანს, დოზის თვითნებურად გაზრდა საუკეთესო გამოსავალი არ არის.
შესაძლოა:
- დანამატი საერთოდ არ იყოს საჭირო;
- პრობლემა სხვა მიზეზით იყოს გამოწვეული;
- მიღებული დოზა არ შეესაბამებოდეს საჭიროებას;
- არსებობდეს სხვა ნივთიერების დეფიციტი;
- საჭირო იყოს დამატებითი გამოკვლევა.
ასეთ შემთხვევაში ექიმთან ან ფარმაცევტთან კონსულტაცია უფრო სწორი გზაა.
დასკვნა
საკვები დანამატების მოქმედების დრო ინდივიდუალურია. ზოგიერთ შემთხვევაში ეფექტი შეიძლება შედარებით სწრაფად გამოვლინდეს, ხოლო ვიტამინებისა და მინერალების დეფიციტის შევსებას ხშირად რამდენიმე კვირა ან უფრო მეტი დრო სჭირდება.
მთავარია, დანამატის მიღებისას გვქონდეს რეალისტური მოლოდინი და მივცეთ ორგანიზმს საჭირო დრო. ასევე მნიშვნელოვანია სწორი დოზის დაცვა და იმის გახსენება, რომ საკვები დანამატი ჯანსაღი ცხოვრების წესის შემცვლელი არ არის.
საუკეთესო შედეგი ხშირად სწრაფი არაა — ის თანდათანობით, სწორი კვების, აქტიური ცხოვრების წესისა და ორგანიზმის საჭიროებებზე მორგებული ზრუნვის შედეგად მიიღწევა.