რა არის ლიკოპენი?
.jpg)
ჯანსაღი კვების დროს ხშირად გვესმის ანტიოქსიდანტების შესახებ — ნივთიერებების, რომლებიც ორგანიზმის ბუნებრივ დამცავ სისტემებში მონაწილეობენ. ერთ-ერთი ასეთი საინტერესო ნაერთია ლიკოპენი — ბუნებრივი პიგმენტი, რომელიც გარკვეულ ხილსა და ბოსტნეულს მკვეთრ წითელ ფერს აძლევს.
ლიკოპენი განსაკუთრებით უხვად გვხვდება პომიდორში და პომიდვრის პროდუქტებში, თუმცა მისი მიღება სხვა მცენარეული საკვებიდანაც არის შესაძლებელი.
ლიკოპენი — ძლიერი ანტიოქსიდანტი
ლიკოპენი მიეკუთვნება კაროტინოიდებს და ცნობილია თავისი ანტიოქსიდანტური თვისებებით.
ორგანიზმში მუდმივად წარმოიქმნება თავისუფალი რადიკალები. მათი ჭარბი რაოდენობა შესაძლოა უჯრედებისთვის არასასურველი იყოს. ანტიოქსიდანტები კი ორგანიზმის ბუნებრივი დაცვის მექანიზმების ნაწილია.
ლიკოპენის მიმართ განსაკუთრებული ინტერესი სწორედ მისი ანტიოქსიდანტური მოქმედების გამო არსებობს.
სად გვხვდება ლიკოპენი?
ლიკოპენის ყველაზე ცნობილი წყარო პომიდორია.
ის ასევე გვხვდება:
- საზამთროში;
- ვარდისფერ გრეიფრუტში;
- გუავაში;
- პაპაიაში;
- წითელ წიწაკაში.
საინტერესოა, რომ პომიდვრის ზოგიერთი დამუშავებული პროდუქტი, მაგალითად ტომატის პასტა და სოუსი, ლიკოპენის კარგი წყაროა. თერმული დამუშავების შედეგად ლიკოპენის ბიოშეღწევადობა შეიძლება გაიზარდოს.
ასევე ლიკოპენის ცხიმში ხსნადობა ნიშნავს, რომ მისი შემცველი საკვების ჯანსაღ ცხიმთან ერთად მიღება შეწოვისთვის სასარგებლო შეიძლება იყოს.
ლიკოპენი და მამაკაცის ჯანმრთელობა
ლიკოპენი განსაკუთრებით პოპულარულია მამაკაცის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ თემებში.
კვლევებში შესწავლილია მისი შესაძლო კავშირი პროსტატის ჯანმრთელობასთან, თუმცა არსებული მონაცემები არ იძლევა იმის საფუძველს, რომ ლიკოპენი რომელიმე დაავადების პროფილაქტიკის ან მკურნალობის გარანტიად მივიჩნიოთ.
ამიტომ საუკეთესო მიდგომაა ლიკოპენით მდიდარი პროდუქტების მრავალფეროვან რაციონში ჩართვა და საერთო ჯანსაღი ცხოვრების წესის შენარჩუნება.
ლიკოპენი და გულის ჯანმრთელობა
ლიკოპენის ანტიოქსიდანტური თვისებების გამო მეცნიერები ასევე სწავლობენ მის შესაძლო როლს გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობაში.
ზოგიერთ კვლევაში ლიკოპენის მიღება დაკავშირებულია გულ-სისხლძარღვთა სისტემის გარკვეულ მაჩვენებლებთან, თუმცა საბოლოო დასკვნების გაკეთება ჯერ კიდევ შეუძლებელია.
ჯანმრთელი გულისათვის კვლავ ყველაზე მნიშვნელოვანია დაბალანსებული კვება, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, ჯანსაღი წონის შენარჩუნება და მოწევისთვის თავის არიდება.
საჭიროა თუ არა ლიკოპენის დანამატი?
ლიკოპენის მიღება პირველ რიგში საკვებიდან არის შესაძლებელი. თუ ადამიანი რეგულარულად მიირთმევს პომიდორსა და სხვა ფერად ხილსა და ბოსტნეულს, რაციონში ლიკოპენის მიღება საკმაოდ მარტივია.
ლიკოპენის დანამატები ასევე არსებობს, თუმცა მათი გამოყენება ყველასთვის აუცილებელი არ არის.
თუ კონკრეტული მიზეზით დანამატის მიღებას განიხილავთ, სასურველია ყურადღება მიაქციოთ პროდუქტის დოზას, შემადგენლობასა და ხარისხს და საჭიროების შემთხვევაში ექიმს ან ფარმაცევტს გაესაუბროთ.
როგორ ჩავრთოთ მეტი ლიკოპენი ყოველდღიურ კვებაში?
ლიკოპენის მიღება მარტივად შეიძლება ყოველდღიური კერძებიდან.
მაგალითად:
დაამატეთ პომიდორი სალათებში;
გამოიყენეთ ხარისხიანი ტომატის სოუსი;
მიირთვით სეზონზე საზამთრო;
რაციონში ჩართეთ მეტი ფერადი ბოსტნეული;
პომიდვრის კერძებს შეგიძლიათ მცირე რაოდენობით ზეითუნის ზეთი დაუმატოთ.
ასე ჯანსაღი კვება არა მხოლოდ სასარგებლო, არამედ მრავალფეროვანი და გემრიელიც გახდება.
დასკვნა
ლიკოპენი ბუნებრივი კაროტინოიდია და ძლიერი ანტიოქსიდანტური თვისებებით გამოირჩევა. ის განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით გვხვდება პომიდორსა და მის პროდუქტებში, ასევე საზამთროში, გუავასა და სხვა წითელ მცენარეულ საკვებში.
ლიკოპენი საინტერესოა როგორც ზოგადი ჯანმრთელობის, ისე მამაკაცისა და გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის კონტექსტში, თუმცა ის არ უნდა განვიხილოთ დაავადებების სამკურნალო საშუალებად.
ფერადი და მრავალფეროვანი რაციონი ჯანმრთელობისთვის საუკეთესო არჩევანია — და ლიკოპენით მდიდარი პროდუქტები ამ რაციონის გემრიელი ნაწილია.